Reform Hareketleri ve Bilim: Ekim 2012

REFORM HAREKETLERİ VE BİLİM

• Orta Çağ’da Avrupa’da egemen siyasal sistem feodalite idi. Ayrıca siyaset, düşünce ve din alanlarında Katolik Kilisesi’nin büyük ağırlığı vardı. Yeni Çağ Avrupa'sında görülen gelişmeler feodalitenin ve kilisenin etkisini ortadan kaldırmıştır. Bu durum Avrupa’da kralların siyasal birliği sağlamasına ortam hazırlamıştır.
• Krallar papaların devlet işlerine karışmasını önlemişlerdir. Bu durum yönetimde laik anlayışın ve kralların güçlenmesini sağlamıştır.
• Ticaret faaliyetleri bölgesel olmaktan çıkarak önce ülke sınırlarına, sonra bütün Avrupa’ya, ardından farklı kıtalara yayılmıştır. Bu durum Avrupalı devletlerin ekonomik yönden güçlenmelerini sağlamıştır. Coğrafi keşifler sonucunda Avrupalılar çeşitli kıtalarda sömürge imparatorlukları kurmuşlardır.
• Düşünce ve bilim hayatında skolastik düşünce yerine pozitif düşünce egemen olmuştur. Bu durum Avrupa’nın gelişmesinin önündeki engellerin kaldırılmasını sağlamıştır.
• Mezhep birliği bozulmuş, Katolik kilisesi zayıflamıştır. Bu durum Avrupa’da dinden uzaklaşmaya neden olmuş ve Haçlı seferlerinin düzenlenmesini zorlaştırmıştır.

YENİÇAĞ AVRUPASINDAKİ TEKNOLOJİK GELİŞMELER

a) Barutun Ateşli Silahlarda Kullanılması

Avrupalılar, Haçlı Seferleri sırasında Müslümanlardan barutu öğrenmişlerdir. Fatih sultan Mehmet in İstanbul’un fethi sırasında döktürdüğü büyük topların surları yıkmasını örnek alan krallar güçlü surlarla çevrili şatolarda yaşayan derebeylerini ortadan kaldırarak ülkeye hakim olmuşlardır. Bu şekilde monarşi sistemi gelmiştir.

b) Kâğıt ve Matbaanın Yaygınlaşması

Kitapların çok fazla basılıp satılmasından dolayı okuryazar oranı artmıştır. Böylece değişik bilgi ve düşünceler yayılmıştır. Bu şekilde bilim ilerlemiştir. Bu madde aynı zamanda reform ve rönesansa ortam hazırlamıştır. Skolâstik düşünce yerine pozitif düşünce gelmiştir.

c) Pusula, Gemicilik ve Haritacılıkta Gelişme

Avrupalılar haçlı seferleri sırasında öğrendikleri pusulayı geliştirerek denizlerde uzun yolculuklara çıkmışlardır. Bunun yanı sıra dayanıklı gemilerin de yapılmasıyla Avrupalılar yeni ticaret yolları aramışlar ve coğrafi keşifler gerçekleştirmişlerdir.

RÖNESANS

Avrupa’da 15. ve 16. yüzyıllarda önce İtalya’da başlayan, daha sonra diğer Avrupa ülkelerine yayılan edebiyat, sanat, düşünce ve bilim alanındaki büyük yenilik, gelişme ve anlayışlara “Rönesans” denir.

Rönesans ilk olarak “Hümanizma” akımı ile edebiyat alanında başlamıştır. Yunanca, Latince ve İbranice metinleri inceleyenlere “Hümanist”, bunların çalışmalarıyla ortaya çıkan akıma da “Hümanizm” denilmiştir. İtalya’da Rönesans edebiyatın yanı sıra mimari, resim ve heykeltıraşlık alanlarında da etkili olmuştur.

Rönesans’ın yayılması

Rönesans’ın Avrupa ülkelerine yayılmasında, İtalya savaşları (1494 – 1559) ve Hıristiyanların papayı ziyaretlerinin büyük rolü olmuştur.
Rönesans hareketleri Fransa’da daha çok mimari ve güzel sanatlar, Almanya’da din ve edebiyat, İngiltere’de ve İspanya’da edebiyat alanlarında görülmüştür.

Rönesans Öncesi Bilim

• Kültür ve Sanatta Kilisenin ve dinin etkisi vardır.
• Tek oterite kilisedir
• Tartışmaya yer yoktur.
• Skolastik düşünce egemendir.
• Din adamlarının düşünceleri önemlidir.
• İnsanlar itaatkar bir kişiliğe sahiptir.

Rönesans Sonrası Bilim

• Kültür ve Sanat üzerinde baskı ve zorlama yoktur.
• Herhangi bir oteritenin baskısı yoktur.
• Özgür,akla dayalı,ön yargısız bir düşünce anlayışı vardır.
• Hümanizm önemli bir anlayıştır.
• Yazarlar araştırmacılar önemli düşünürlerdir.
• Tüm Avrupa ülkelerinde etkili olmuştur.
• İnsanlar araştıran, soran ve eleştiren bir kişiliğe sahiptir.
Rönesans hareketlerinin sonunda din adamlarına devlet çeşitli kademelerine görev verilmemiş, devlet işlerini yürütecek bürokratlar ortaya çıkmıştır. Bu durum Reform hareketlerinden sonra daha da belirginleşmiştir.

REFORM HAREKETLERİ

Reform, 15. ve 17. yüzyıl boyunca tüm Avrupa'yı etkileyen Katolik Kilisesine karşı yapılmıştır. İlk olarak Almanya da başlayan bu hareket dinde yeni düzenlemeler yapılmasını sağlamıştır.

Reformun Başlamasındaki Etkenler

* Hümanist düşüncenin doğması ile eski ortaçağ düşüncesi ve felsefesinin eleştirilmeye başlanması.
* Katolik Kilisesi’nin bozulması ve bazı Din Adamlarının çıkarlarına uygun hareket etmesi; halka karşı yapması gereken dinsel ve sosyal görevleri ihmal etmeye başlaması; kaynaklarını başka alanlarda harcadığı için halkın dini duygularını sömürerek halktan para toplamaya başlaması.
* Matbaa’nın kurulmasıyla İncil’in Latinceden İngilizce, Almanca ve Fransızca gibi ulusal dillere çevrilmesi ve böylece Hıristiyanların din adamlarının söyledikleriyle İncil’de yazanların birbiriyle uyuşmadığını görmeleri.
* Kilisenin para karşılığı “endülüjans” denilen ve günahların affedildiğini belirten kâğıtlar dağıtması. Hatta papanın, bu işi daha ileri götürmesi ve ölen insanların yerine de endülüjans alınabileceğini belirtmesi.
* Almanya’da siyasal birliğin yokluğu ve dinde yenilik istenmesi
*Almanya’da papalığın ülke üzerindeki etkisini kıracak ulusal-merkezi bir otoritenin gelişememesi.
Gibi nedenler etkili olmuştur.

Reformun Yayılması ve Martin Luther

Almanya’ da Wittenberg Üniversitesinde Martin Luther başlatmıştır.
• Katolik Kilisesinin aşırı zenginleşmesi ve yozlaşması, siyasetle ve dünyasal etkinliklerle daha fazla ilgilenmeye başlaması birçok din adamının tepkisini almıştır.Bu reform hareketi Hıristiyanlığın yeni ve büyük üç mezhebinden Protestanlığın oluşmasını sağlamıştır.
• Bu dönemde Almanya Papalık tarafından sömürülüyordu. Martin Luther Roma’ya yaptığı bir ziyaret sırasında Papa’nın Hıristiyanları kandırdığını, haksız olarak zevk ve lüks içinde bir hayat yaşadığını fark etmiştir. Luther bu durumu gördükten sonra Hıristiyanlığın amacına dönmesi gerektiğini söylemiş ve Roma Kilisesi’ne (Katolikliğe) karşı oluşacak büyük bir hareketin temellerini atmıştır. Böylece Luther on yıl içinde kendisini ilk “Protestan” isyanının başında bulmuştur.
• Bir rahibin Almanya’da affedilme sertifikaları bir diğer ismiyle Endülüjans satmaya başlaması ise bardağı taşıran son damla olmuştur. Bu sistem Papalığın kasasına büyük bir gelir sağlamıştır.
Böylece Luther, büyük bir hareketin temellerini atarak on yıl içinde kendisini “ilk Protestan” isyanının başında bulmuştur.
Görüşlerini “95 Tez” adı altında toplamış ve 13 Ekim 1517’de Wiltenberg’deki saray kilisesinin kapısına çivilemiştir. Bu bildirilere göre:

o Papa yalnız kendi verdiği cezaları kaldırabilir. Endülüjans ile kimseyi kurtaramaz.
o Tanrı insan aklıyla kavranamaz.
o Papaların mutlaka yetkili olmaları gerekmez.
o Bütün inananlar kendilerinin rahipleridir.
Bu bildiri Papalık tarafından hiç de hoş karşılanmamıştır. Luther, sonuçta aforoz edilmesine kadar ilerleyecek olan bu süreçte birçok tartışmayla yüz yüze kalmıştır. Almanya’da Luther’i savunanlar olduğu gibi ona karşı çıkanlar da vardır. Böylelikle Almanya ikiye bölünmüştür.
Dinin yanı sıra Luther eğitimin de laikleşmesini istemiştir.
“İyi okullar hayattaki tüm doğru davranışların çiçek açtığı bir ağaçtır ve ağaçların çürümesi durumunda dinde ve tüm sanat kollarında körelme kaçınılmazdır.” ifadesiyle okulların ve okumanın sivil hayatta büyük bir aydınlık kaynağı olduğu düşüncesini yaymaya çalışmıştır.

Reform Hareketlerinin Sonuçları:

• Mezhep birliği bozularak yeni mezhepler ortaya çıkmıştır. Protestanlık, Kalvenizm ve Anglikanizm
• Okullar kilisenin elinden alınmış, laik öğretim kurumları açılmıştır. Böylece kilisenin eğitim ve bilim üzerindeki baskıları ortadan kalmıştır.
• Katolik Kilisesi'nden ayrılan ülkelerde kilisenin mallarına ve topraklarına el konulmuş,
Katolik kalan ülkelerde yeni mezheplerle mücadele etmek amacıyla Engizisyon Mahkemeleri kurulmuştur.
• Mezhep savaşları, Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da ilerlemesini kolaylaştırmıştır.
• Krallar güç kazanarak Papa’nın gücünü kırmaya başlamıştır.
Osmanlı Devletindeki Hıristiyanlar reform hareketinden etkilenmemiştir.
Osmanlı Devleti içerisinde yaşayan Gayrimüslimlerin büyük çoğunluğu Hıristiyan’dı. Osmanlı Devleti bunlara inanç ve din konularında serbestlik tanıyarak geniş haklar vermiştir. Osmanlı'da dini bakımdan bağımsız olan Hıristiyan Toplumu, Avrupa'daki mezhep kavgalarından etkilenmemiştir. Bunda Osmanlı Devleti'nin Hıristiyan halkı kilisenin suiistimallerine karşı koruması etkili olmuştur.

 Rönesans Avrupa’daki bilim anlayışında ne gibi değişikliklere sebep olmuştur?

Rönesans, Avrupa’daki bilim,sanat,kültür ve edebiyat alanındaki bu ilerlemelerle yeni bir dünya görüşünün doğmasına sebep olmuştur.Böylece özgür düşünce,akıl,deney ve gözlemin etkili olduğu pozitif düşünce ortaya çıkmıştır.

 Reform bilim alanında ne gibi etkiler yaratmış olabilir?

Reform bilim alanında insanların düşüncelerini özgürce paylaşmasına ve laik bir düzenle eğitimin gerçekleştirilmesine etki etmiştir. Bilimsel gelişme daha da hızlanmış ve sanayi inkılâbının oluşmasına olanak sağlanmıştır. . Hümanizmin etkisiyle bilim ve özgürlük tekrar geri getirilmiş karanlıktan ışığa çıkılmıştır.

 Avrupa’da kilisenin bilime karşı tutumunun Reform Hareketlerinin başlamasına etkileri neler olabilir?
Ortaçağda kilisenin menfaatlerini elden kaçırmamak için ilmin gelişmesine engel olmuşlar, ilim adamlarını aforoz etmişler, hapsetmiş ve yakmışlardır. Bütün bunlar kilise ile bilim arasında bir çatışma olduğu fikrini doğurmuştur. Bu katı tutum reform hareketlerine sebep olmuştur.

Dönemin öne çıkan bilim adamları

Dönemin öne çıkan bilim adamları Copernicus, Bruno ve Galileo ‘dir. Bilimsel araştırmalarıyla, ortaçağ karanlığının tam orta yerindeki Avrupa ya aydınlık saçan bu üç büyük düşünür, “Kazanacağımız aydınlık bize, bilgimiz vasıtasıyla verilecektir!“ demişlerdir. Bu inançla da bilimsel inceleme ve araştırmalarını engizisyona ve türlü baskılarına karşın sürdürmüşlerdir.

SORULAR

1. Reform hareketleri sonucunda bilim nasıl etkilenmiştir?

2. Reform hareketleri öncesinde Avrupa'nın genel yapısı nasıldı?

3. Reform hareketleri öncesi Avrupa'daki teknolojik gelişmeler nelerdir?

4. Rönesans Avrupa'daki bilim anlayışında ne gibi değişikliklere sebep olmuştur?

5. Avrupa'da kilisenin bilime karşı tutumunun reform hareketlerinin başlamasına etkileri neler olabilir?

6. Martin Luther'in reform hareketlerine etkisi nasıl olmuştur?

KAYNAKÇA

http://www.harbiforum.org/soru-cevap/135734-reform-hareketleri-ve-bilimsel-dusuncede-sagladigi-yararlar.html#ixzz289QuHINH
http://www.forumdas.net/sorun-cevaplayalim/reform-hareketleri-bilimsel-dusuncede-sagladigi-yararlar-140225/
http://www.harbiforum.org/soru-cevap/125871-reform-hareketlerinin-sebep-ve-sonuclari.html#ixzz289aqUXBd
http://estergonhs.blogcu.com/yenicagda-avrupada-ronesans-ve-reform-hareketleri/6789118
http://www.incilturk.com/Calvinizim/ronesans_ve_reform_kiliseye.htm#_Bilim
http://www.incilturk.com/Calvinizim/ronesans_ve_reform_kiliseye.htm#_a%29_Reform_hareketlerinin_ba%C5%9Flamas%C4%B1n
http://tr.wikipedia.org/wiki/Avrupa_tarihi
http://www.onlinetestcoz.biz/2012/02/7-sinif-zaman-icinde-bilim-bilimsel.html
http://cevaplar.mynet.com/soru-cevap/reform-bilim-alan%C3%A4%C2%B1nda-ne-gibi-etkiler-yaratm%C3%A4%C2%B1%C3%A5-olabilir/90593
http://www.odevindiryap.com/tarih/avrupada-kilisenin-bilime-karsi-tutumu/
http://www.sinavvar.net/2012/02/reform-bilim-alannda-ne-gibi-etkiler.html
http://sosyalbilgilergazetesi.com/bilimsel-gelismeyi-etkileyen-olaylar/
http://www.sosyalciler.com/2012/02/reform-ve-ronesans.html

Merve KOBAK

Meryem TURĞUT

16 Ekim 2012 Salı